Περιοδικό Ιστορία
Κι όμως, όμορφα… Ένα βιβλίο για την τζαζ
Κι όμως, όμορφα... Ένας μάλλον ιδιόρρυθμος τίτλος για ένα βιβλίο που υπερβαίνει τις συνήθεις ...
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

62 ΜΑΜΜΟΥΘ: Ο γίγαντας της στέπας

Γράφει ο DENIS VIALOU OΤΑΝ προσπαθούμε να φανταστούμε τους περίφημους προϊστορικούς κυνηγούς, ονειρευόμαστε ένα τοπίο γεμάτο παγετώνες όπου κατοικούν θαυμαστά ζώα, δημιουργώντας με τη φαντασία μας μιαν εικόνα επίγειου παράδεισου: τάρανδοι και βίσονες, αίγαγροι, μεγάκεροι, ελαφίδες, τριχωτοί ρινόκεροι, μοσχόβοες, επίσης δασύτριχοι, και τέλος υπέροχοι σολομοί και τρομακτικές χιονόγλαυκες. Αλλά το ζώο που εξάπτει περισσότερο τη φαντασία μας, γιγάντιο και μυστηριώδες, είναι ασφαλώς το μαμμούθ.Είμαστε εξοικειωμένοι με την εικόνα του: έχει χρησιμοποιηθεί συχνώς διαφημιστικό λογότυπο. Έχουμε δει φωτογραφίες απολιθωμένων μαμμούθ που ανακαλύφθηκαν στη Σιβηρία. Το μαμμούθ όμως έχει εκλείψει οριστικά, απολιθώθηκε στην πορεία της φυσικής εξέλιξης των ειδών κατά την οποία πλήθος ζώων εμφανίστηκαν και εξαφανίστηκαν από τότε που πρωτοεμφανίστηκε η ζωή στη Γη. Εκτός και αν, μέσω κάποιων κλωνοποιήσεων και με την παρεμβολή κάποιων θηλυκών ελεφάντων, ξαναεμφανιστεί μια μέρα μπροστά μας… Το είδος Mammuthus primigenius (τριχωτό μαμμούθ) αρχίζει να κατοικεί σε διάφορες περιοχές της Ευρώπης πριν από περίπου 200.000 χρόνια και αναπτύσσεται ιδιαίτερα κατά τα τελευταία παγετώδη στάδια του Ανώτερου Πλειστόκαινου, κατά την Σαάλια Παγετώδη Εποχή (Ρίσσια στην Αλπική Ευρώπη) και κατόπιν κατά τη Βαϊχσέλια (Βούρμια στις Άλπεις) Παγετώδη Εποχή. Όπως και ο τριχωτός ρινόκερος ή η άρκτος η παμφάγος, το μαμμούθ ήταν απολύτως εγκλιματισμένο στα ψυχρά περιβάλλοντα και κλίματα που επικρατούσαν στην Ευρασία κατά τις τελευταίες παγετώδεις εποχές. Ζώο φυτοφάγο, χρειαζόταν περισσότερα από εκατό κιλά χορταρικών την ημέρα για τη διατροφή του. Ζούσε σε τούνδρες με δάση, που αποστραγγίζονταν από ποτάμια, και με χαμηλό ανάγλυφο, εύκολα προσβάσιμο. Ο όγκος και το βάρος του σώματός του, η κοινωνική του συμπεριφορά και οι στρατηγικές επιβίωσής του – όπως μπορούμε να τις εικάσουμε από συγκρίσεις με τα δύο είδη ελεφάντων που επέζησαν ως τις ημέρες μας – είναι παράγοντες που περιορίζουν την προσαρμοστικότητά του στις κλιματικές και περιβαλλοντικές μεταβολές καθώς και τις μεταναστευτικές του δεξιότητες. Πράγματι, σε αντίθεση με τα αγελαία φυτοφάγα ζώα (βίσονες, τάρανδοι, άλογα), το μαμμούθ δεν κατάφερε να επιβιώσει στις συνθήκες γενικής ανόδου της θερμοκρασίας που σημειώθηκε κατά το Ολόκαινο. Η Μεσογειακή Ευρώπη, στην οποία η επίδραση του παγετώδους κλίματος δεν υπήρξε τόσο έντονη, δεν κατοικήθηκε από μαμμούθ. Οι έρευνες στους χώρους διαμονής του ανθρώπου της Μέσης Παλαιολιθικής και της επόμενης Ανώτερης Παλαιολιθικής δεν απέδωσαν οστά μαμμούθ ούτε ελεφαντόδοντο (χαυλιόδοντες μαμμούθ). Τα μαμμούθ κατοίκησαν περισσότερο, και για μεγαλύτερες χρονικές περιόδους, την Ανατολική και την Κεντρική Ευρώπη και λιγότερο τη Δυτική. Στη Δυτική Ευρώπη οι φάσεις ανόδου της θερμοκρασίας προκάλεσαν την προσωρινή εξαφάνισή τους ή τη δραματική μείωση των πληθυσμών τους. Η προϊστορία του μαμμούθ συνδέθηκε μόνο με ένα τμήμα των προϊστορικών λαών, για μεγαλύτερες ή μικρότερες χρονικές περιόδους, ανάλογα με την περιοχή και τις κλιματικές μεταβολές. Κατά τη διάρκεια αυτών των 200.000 χρόνων οι Προνεαντερτάλιοι, οι Νεαντερτάλιοι και κατόπιν οι Έμφρονες Άνθρωποι συνυπήρχαν με τα μαμμούθ. Για τους πρώτους η συνύπαρξη αυτή περιορίζεται στην Ευρώπη, ενώ για τους τελευταίους εκτείνεται και στη Βόρεια Ασία και σε ένα τμήμα της Βόρειας Αμερικής. Αξίζει να σημειωθεί η στενή σχέση που υπάρχει ανάμεσα στον Homo sapiens sapiens και στην πανίδα των ψυχρών περιοχών της Ευρασίας.

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

Ιούνιος 2006 #456

 8 ΤΕΧΝΗ - ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ: Έκθεση Καραβάτζιο - Έκθεση Λάρρυ Ρινκ
της Τόνιας Μάκρα - της Στέλλας Κοκκίνη-Ρινκ
 12 ΟΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ
Στα εβδομηντάχρονα του Εθνάρχη Οι τελευταίες ημέρες του Ελευθερίου Βενιζέλου Αυτοεξόριστος στο Παρίσι μετά το Κίνημα του 1935 νοσταλγούσε την Κρήτη και το πατρικό του σπίτι.
Διαβάστε περισσότερα >>
 21 ΖΕΠΕΛΙΝ: Τα υπερωκεάνια των ουρανών
Αφού πραγματοποίησαν μερικές εξαιρετικές στρατιωτικές αποστολές επιδρομών κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και αφού άγγιξαν το απόγειο της δόξας τους στη δεκαετία του 1930, τα πηδαλιουχούμενα έπεσαν κατόπιν σε αχρησία, εξαιτίας μερικών τραγικών «ναυαγίων του αέρος» στα οποία πρωταγωνίστησαν.
Διαβάστε περισσότερα >>
 34 ΕΡΡΙΚΟΣ ΙΨΕΝ
του Φίλιππου Φιλίππου
 39 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΑ: Το καθεστώς της 4ης Αυγούστου στα ερτζιανά
του Δημήτρη Πανταβού
 48 ΥΠΗΡΞΑΝ ΟΙ ΓΙΓΑΝΤΕΣ ;
του Χρήστου Δ. Λάζου
 58 Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΤΡΙΚΕΡΩΝ
του Παναγιώτη Βενάρδου
 62 ΜΑΜΜΟΥΘ: Ο γίγαντας της στέπας
Το μαμμούθ, που συνυπήρχε με τον Νεαντερτάλιο και τον Έμφρονα Άνθρωπο επί 110.000 χρόνια, διαδραμάτιζε σημαντικό ρόλο στην καθημερινή ζωή των πρώτων ανθρώπων. Ας δούμε πώς συμβίωναν οι μακρινοί πρόγονοί μας με τον γίγαντα της στέπας.
Διαβάστε περισσότερα >>
 78 Ο ΝΕΒΙΛ ΤΣΑΜΠΕΡΛΑΙΝ και η βρετανική εξωτερική πολιτική έναντι της Γερμανίας κατά τον Μεσοπόλεμο Μέρος Γ’
του Ιωάννη Σ. Παπαφλωράτου
 92 ΤΟ ΤΑΓΜΑ ΤΩΝ ΙΠΠΟΤΩΝ ΤΗΣ ΜΑΛΤΑΣ
του Δημήτρη Θαλασσινού
 102 ΗΠΕΙΡΟΙ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΕΞΑΦΑΝΙΣΤΕΙ
του Φίλιππου Φίλιππα
 104 «ΜΠΕΛΟΓΙΑΝΝΗΣ»: Η δεύτερη πατρίδα
της Αγγελικής Κουτσούκου
 108 Η ΙΕΡΗ ΠΟΛΗ ΤΟΥ ΔΙΟΥ
του Φαίδωνα Μαζαράκη-Μπαλτσαβιά
 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
112 Θέατρο και Ιστορία: Μ. Χουρμούζη «Ο Υπάλληλος». 114 Ανάμεσα στα αρχαία ερείπια: Το θέατρο της Βεργίνας και η δολοφονία του Φιλίππου Β’. 120 Η «Μικρή Ιστορία» από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους. 122 Το ιστορικό βιβλίο. 124 Διάλογος με τους αναγνώστες. 126 Γιατί το λέμε έτσι; 127 Το ιστορικό Σταυρόλεξο 128 Καταγωγή ονομάτων και τοπωνυμίων.
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost