Περιοδικό Ιστορία
McMafia – Έγκλημα χωρίς σύνορα
Η τολμηρή έρευνα του Γκλένι που κράτησε τρία χρόνια, φωτίζει τη σκοτεινή πλευρά της παγκοσμιοποίησης
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

65 Ο ΡΟΛΟΣ TOY ΤΥΠΟΥ ΣΤΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ

Ο ρόλος του Τύπου στις πολιτικές και τις στρατιωτικές εξελίξεις

του ΙΩΑΝΝΗ Σ. ΠΑΠΑΦΛΩΡΑΤΟΥ


Καθ' όλη τη διάρκεια του 20ού αιώνα ο ρόλος του Τύπου και γενικότερα των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης (ΜΜΕ) καθίστατο ολοένα και σπουδαιότερος στις πολιτικές αλλά και στις στρατιωτικές εξελίξεις παγκοσμίως. Κατά τη σύγχρονη περίοδο η ισχύς του έφθασε να είναι τόσο μεγάλη ώστε να αποκαλείται «τέταρτη εξουσία» (μετά την εκτελεστική, τη νομοθετική και τη δικαστική).

Ο ΠΟΛΕΜΟΣ είναι μια ανταγωνιστική διαδικασία μεταξύ διακριτών μερών .χ. εθνών, κρατών, πιστών, θρησκειών και δογμάτων, οπαδών πολιτικών ομάδων κ.ά.). Μάλιστα ο διαπρεπής θεωρητικός του πολεμου Καρλ φον Κλαούζεβιτς στο περίφημο έργο του Περί του πολέμου (Vom Kriege στα γερμανικά, On War στα αγγλικά) διατύπωσε την άποψη ότι πόλεμος είναι μια πράξη βίας προορισμένη να καταναγκάσει τον αντίπαλο όπως εκτελέσει τη βούλησή μας, είναι απλώς η συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα. Είναι σαφές ότι ο πόλεμος δεν α-ήκει στο πεδίο των Γραμμάτων και των Τεχνών αλλά ούτε και συγκαταλεγεται μεταξύ των Επιστημών. Αποτελεί μια ευρύτερη έκφανση του ανθρωπίνου βίου που άπτεται του πεδίου της κοινωνικής ύπαρξης. Είναι, δηλαδή, μια σύγκρουση μεγάλων συμφερόντων η οποία «σφραγίζεται» με αίμα αυτή είναι και η ειδοποιός διαφορά του από τις άλλες συγκρούσεις. 

 Πόλεμοι διεξάγονται από τότε που εμφανίστηκε ο άνθρωπος στη Γη. Οι συνέπειές τους είναι άλλοτε σοβαρές και άλλοτε περιορισμένες, ενώ συχνά η έκβασή τους δεν είναι προδιαγεγραμμένη. Στην κλασική αρχαιότητα η γνωστοποίηση της έναρξης ενός πολέμου απαιτούσε την πάροδο αρκετών ημερών ή και εβδομάδων, καθώς τα μέσα επικοινωνίας δεν ήταν ανεπτυγμένα. Αυτό καθιστούσε δύσκολη τη θέση των μη εμπλεκομένων, οι οποίοι ενημερώνονταν με καθυστέρηση. Η έγκαιρη γνωστοποίηση της έναρξης ενός πολέμου ή της έκβασης μιας μάχης είναι απολύτως απαραίτητη προκειμένου οι άλλες δυνάμεις να είναι σε θέση να εκτιμήσουν ορθώς την κατάσταση και να λάβουν θέση το συντομότερο. Επίσης, κατά την περίοδο εκείνη, η έγκαιρη ενημέρωση βοηθούσε στην κατάλληλη προετοιμασία και στην ορθή ενημέρωση για την υπό διαμόρφωση κατάσταση.

Πάντοτε οι νικητές φροντίζουν να διατυμπανίζουν τις νίκες τους. Παλαιότερα συνήθιζαν να αποστέλλουν αγγελιοφόρους, να στήνουν τρόπαια και σε ορισμένες περιπτώσεις να διοργανώνουν τελετές. Μετά από την ανάπτυξη της τυπογραφίας οι ειδήσεις άρχισαν να διαδίδονται και με άλλους τρόπους. Η έντυπη ενημέρωση αποδείχθηκε ότι ήταν η πλέον αποτελεσματική μέθοδος καθώς εξασφάλιζε ταχύτητα και απευθυνόταν σε ευρύτερο κοινό. Με την πάροδο του χρόνου το κόστος άρχισε να μειώνεται, γεγονός που αποτέλεσε έναν ακόμη παράγοντα για τη χρήση της από τους εμπολέμους. Ιδιαίτερη άνθηση γνώρισε κατά τους νεότερους χρόνους, ιδίως μετά το ξέσπασμα της Γαλλικής Επανάστασης το 1789. Οι Γάλλοι ήταν οι πρώτοι που συνειδητοποίησαν την αξία της για τη διάδοση των ιδεών και τον επηρεασμό των μαζών. Κατά τους επόμενους αιώνες η ανάπτυξή της υπήρξε ραγδαία, όπως και η εκμετάλλευσή της για πολιτικούς σκοπούς. Αυτό έγινε κατ' εξοχήν από τα ολοκληρωτικά καθεστώτα του 20ού αιώνα (κατά χρονολογική σειρά από τον υπαρκτό σοσιαλισμό, τον ιταλικό φασισμό, τον γερμανικό εθνικοσοσιαλισμό κ.ά.) αλλά και από τις σύγχρονες δημοκρατίες στη μεταπολεμική εποχή (π.χ. στον Α' Πόλεμο του Κόλπου, στις επιχειρήσεις του NATO κατά της πρώην Γιουγκοσλαβίας κ.α.). Σήμερα, πλέον, ο Τύπος και τα ΜΜΕ παίζουν καθοριστικό ρόλο και συχνά διαμορφώνουν τις πολιτικές εξελίξεις, φθάνοντας μέχρι του σημείου να προκαλούν και πολεμικές συγκρούσεις (π.χ κατά την ελληνοτουρκική κρίση των Ιμίων το 1996). 

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

Ιανουάριος 2010 #499

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
 του Δίονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 TO ΙΡΑΝ TO ΙΣΛΑΜ ΚΑΙ TO ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΙΡΑΝΙΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ
του Φΐλίππου Προέδρου
Διαβάστε περισσότερα >>
 16 Η ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΕΝΟΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΑ «ΠΥΡΗΝΙΚΟΥ ΙΡΑΝ»
του Σωτήρη Πετρόπουλου
 26 ΟΙ ΝΑΪΤΕΣ ΑΝΑΚΑΛΥΠΤΟΥΝ ΝΕΕΣ ΠΟΛΕΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ
του Alain Demarger
 34 Η ΣΥΝΩΜΟΣΙΑ TOY ΜΠΑΜΠΙΝΓΚΤΟΝ ΚΑΙ Ο ΑΠΟΚΕΦΑΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΣΤΙΟΥΑΡΤ
του Βασίλη Δανέλλη
Διαβάστε περισσότερα >>
 42 ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ
του Ανδρέα Στεργΐου
 54 Ο ΚΥΝΙΚΟΣ ΦΙΛΟΣΟΦΟΣ ΔΙΟΓΕΝΗΣ
του Γεράσιμου Α. Ρηγάτου
 60 ΛΕΜΟΥΡΙΑ
του Φίλιππου Φίλιππα
 65 Ο ΡΟΛΟΣ TOY ΤΥΠΟΥ ΣΤΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ
του Ιωάννη Σ. Παπαφλωράτου
Διαβάστε περισσότερα >>
 78 ΟΙ ΔΙΚΕΣ ΤΩΝ ΔΩΣΙΛΟΓΩΝ ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ
 του Γιάννη Ράγκου
Διαβάστε περισσότερα >>
 88 ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ «ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ»
της Μαρίας Δημάκη- Ζώρα
 100 ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ - ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ
της Σταυρούλας Γ. Τσούπρου
 110 ΟΙ ΠΡΟΕΔΡΟΙ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ
του Παντελή Στεφ. Αθανασιάδη
 112 Βιβλία και Ιστορία
ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ

 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
120 Τέχνη και πολιτισμός ΤΟΝΙΑ ΜΑΚΡΑ
122 Θέατρο και Ιστορία ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ
124 Ιστορία στο Διαδίκτυο ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
128 Καταγωγή ονοματων και τοπωνυμίων ΔΙΚΑΙΟΣ ΒΑΓΙΑΚΑΚΟΣ
129 ΤοΣταυρόλεξο του21ου αιώνα ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
 DVD - Η ΑΠΟΒΑΣΗ ΣΤΗ ΝΟΡΜΑΝΔΙΑ
Δωρεάν με το τεύχος Ιανουαρίου του Περιοδικού "Ιστορία εικονογραφημένη"
Διαβάστε περισσότερα >>
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost