Περιοδικό Ιστορία
ΤΑ ΧΡΟΝΙΑ
Μια νοσταλγική και αποκαλυπτική βιογραφία της μεταπολεμικής γενιάς απο το '40 ως σήμερα...
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

6 Η ΓΡΙΠΗ ΚΑΙ Η ΠΑΝΔΗΜΙΑ TOY 1918

Η γρίπη, ένα από τα κοινά επιδημικά λοιμώδη νοσήματα, απασχολεί συχνά την κοινή γνώμη και τις υγειονομικές αρχές σε πολλές χώρες του κόσμου, καθώς προκαλεί ή μπορεί να προκαλέσει πανδημίες. To ενδεχόμενο μιας νέας πανδημίας εφέτος αποτελεί τους τελευταίους μήνες μία από τις πρώτες ειδήσεις στα περισσότερα μέσα ενημέρωσης, ηλεκτρονικά και έντυπα.

Η ΟΝΟΜΑΣΙΑ γρίπη για τη γνωστή ιογενή λοίμωξη αποδίδεται στον Γάλλο κλινικό Σοβάζ ντε Μονπελιέ, που την ονόμασε έτσι το 1722. Η λέξη προέρχεται από το γαλλικό ρήμα gripper που σημαίνει αρπάζω γρήγορα. Προφανώς ο γιατρός που της έδωσε το όνομα αυτό ήθελε να δηλώσει την ταχύτητα εξάπλωσης της επιδημίας. Η λέξη μεταφέρθηκε στην Ελλάδα (αρχικά ως γρίππη, με δύο πι) το έτος 1889 από τον Αντ. Ε. Παπαδάκη.

Εκτός από γρίπη το νόσημα ονομάζεται και ινφλουέντσα (influenza) και με αυτή την ονομασία φέρεται σε πολλές χώρες της Ευρώπης, στις ΗΠΑ και αλλού. Ως τα μέσα του 20ού αιώνα η γρίπη-ινφλουέντσα συσχετιζόταν αιτιολογικά με τον αιμόφιλο της ινφλουέντσας, αλλά και με την ταυτόχρονη δράση διηθητών ιών. Η πρόοδος στην τυποποίηση του ιού και οι ορολογικές διαφοροποιήσεις σημειώθηκαν τις επόμενες δεκαετίες.

Οι ιστορικοί των νοσημάτων, με βάση διάφορα μοντέλα, υπολογίζουν ότι ο ιός της γρίπης μεταφέρθηκε περίπου το 2500 π.Χ. από τα άγρια μεταναστευτικά πτηνά (πάπιες) σε οικόσιτα πτηνά. Χρειάστηκαν σχεδόν 1.000 χρόνια ώσπου, περί το 1600 π.Χ., να μεταφερθεί από αυτά στα θηλαστικά ζώα και στον άνθρωπο. Μεσολάβησαν όμως αρκετοί ακόμα αιώνες ώσπου ο ιός να καταστεί παθογόνος. Αν και πιθανολογείται ότι ο τόπος που συνέβησαν αυτά ήταν η περιοχή της Κίνας, δεν έχει επισημανθεί ή τουλάχιστον δεν μας είναι γνωστή κάποια κινεζική περιγραφή του νοσήματος. Η αρχαιότερη γνωστή μαρτυρία που μπορεί να αναγνωρισθεί ως περιγραφή γρίπης ανευρίσκεται στο έβδομο κεφάλαιο του βιβλίου «Επιδημιών το Έκτον»του Ιπποκράτη.

Μεταφέρουμε το κείμενο από την έκδοση του W.D. Smith, της σειράς Loeb Classical: «Βήχας ήρξαντο περίηλίου τροπάς τας χειμερινάς ή πέμπτη και δεκάτη ή εικοστή ημέρη εκ μεταβολής πυκνής νοτίων ή βορείων και χιονωδέων εκ τούτων τα μεν βραχύτερα, τα δε μακρότερα εγίνετο και περιπνευμονικά συχνά μετά ταύτα. Προ ισημερίης αύθις υπέστρεφε τους πλείστους, ως επί το πολύ τεσσαρακοσταίους από της αρχής».
Δηλαδή, σε δική μας απόδοση «Άρχισαν βήχες γύρω στη χειμερινή τροπή του ήλιου, δεκαπέντε με είκοσι ημέρες μετά τη συχνή αλλαγή μεταξύ νότιων καιρών και βορεινών χιονιάδων. Μερικές προσβολές [της νόσου] ήταν συντομότερες και άλλες διαρκέστερες, Και συχνά ακολουθούσαν μετά από τη νόσο περιπνευμονίες. Πριν από την ισημερία οι περισσότεροι εμφάνιζαν υποστροφή της νόσου, επί το πλείστον σε σαράντα μέρες από την έναρξη».

Τονίζει δηλαδή ο Ιπποκράτης τη χειμερινή εμφάνιση της νόσου, τη διαφορετική κατά περίπτωση διάρκειά της, τις επακόλουθες πνευμονικές λοιμώξεις, προφανώς λόγω επιμόλυνσης από κοινά μικρόβια. Στη συνέχεια της περιγραφής του μας λέει επίσης ότι σε ορισμένους το νόσημα λύεται με επιτυχή κρίση («εύκριτα»), ενώ σε άλλους ακολουθούν φλεγμονές στον φάρυγγα, κυνάγχες και άλλες κλινικές καταστάσεις.

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

Δεκέμβριος 2009 #498

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 Η ΓΡΙΠΗ ΚΑΙ Η ΠΑΝΔΗΜΙΑ TOY 1918
του Γεράσιμου Α. Ρηγάτου
Διαβάστε περισσότερα >>
 15 ΟΙ ΜΑΣΤΙΓΕΣ TOY ΤΕΛΟΥΣ TOY ΜΕΣΑΙΩΝΑ
της Κατερίνας Κοφφινά   
 24 ΝΙΚΟΛΑ ΣΑΡΚΟΖΙ
του Φιλίππου Προέδρου
Διαβάστε περισσότερα >>
 56 ΑΚΤΙΟ - 2 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΤΟΥ 31 π.Χ.
του Πωλ Μ. Μάρτιν   
Διαβάστε περισσότερα >>
 42 Ο ΔΑΡΒΙΝΟΣ ΚΑΙ Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ
του Πάρι Παυλάκη
Διαβάστε περισσότερα >>
 32 TO ΓΕΛΙΟ ΩΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΣΤΟΝ ΜΕΣΑΙΩΝΑ
του Jaques Le Goff
 64 Η «ΔΩΡΕΑ» TOY ΜΕΓΑΛΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ
του Δ. Ν. Γεράκη
 68 Η ΙΔΡΥΣΗ TOY ΠΡΩΤΟΥ ΠΟΛΩΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ
του Ελευθέριου Ηλ. Καντζίνου   
 80 ΟΥΜΠΑΡ. Η ΑΤΛΑΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΕΡΗΜΟΥ
του Φίλιππου Φίλιππα
 82 Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΠΑ ΤΟΝ ΕΜΠΡΗΣΜΟ TOY ΡΑΪΧΣΤΑΓΚ
του Hersch Fischler
 90 Ο ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ ΚΑΙ TO ΡΕΜΠΕΤΙΚΟ
του Κώστα Καρδάμη
 104 ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΡΗΣ
του Φίλιππου Φιλίππου
 110 ΟΙ ΠΡΟΕΔΡΟΙ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ
του Παντελή Στεφ. Αθανασιάδη
 112 Βιβλία και Ιστορία
ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ

 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
120 Τέχνη και πολιτισμός ΤΟΝΙΑ ΜΑΚΡΑ
122 Θέατρο και Ιστορία ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ
124 Ιστορία στο Διαδίκτυο ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
128 Γιατι το λέμε έτσι; ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΚΡΙΜΠΑΣ
129 Το Σταυρόλεξο του 21ου αιώνα ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
 DVD - ΠΡΕΛΟΥΔΙΟ ΠΟΛΕΜΟΥ
Δωρεάν με το τεύχος Δεκεμβρίου του Περιοδικού "Ιστορία εικονογραφημένη"
Διαβάστε περισσότερα >>
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost