Περιοδικό Ιστορία
McMafia – Έγκλημα χωρίς σύνορα
Η τολμηρή έρευνα του Γκλένι που κράτησε τρία χρόνια, φωτίζει τη σκοτεινή πλευρά της παγκοσμιοποίησης
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

92 ΔΙΔΩ ΣΩΤΗΡΙΟΥ (1909-2004)

«Είναι γνωστό από τα μυθιστορήματά της ότι ανήκει στους συγγραφείς που χρησιμοποιούν συστηματικά τα μικρά ή μεγάλα ιστορικά συμβάντα ως υπόβαθρο των έργων τους. Αναλύοντας την ιστορική διάσταση της πεζογραφίας της, θα έλεγα ότι πρόκειται για βιωμένα ιστορικά γεγονότα, αφού οι υποθέσεις των έργων της εκτείνονται στη διάρκεια του 20ού αιώνα και αφορούν σε ζητήματα στα οποία συμμετείχε η ίδια και η οικογένειά της
αλλά και ολόκληρη η γενιά της. Ακριβώς το στοιχείο αυτό δίνει στα κείμενά της το χαρακτήρα μαρτυρίας».
(Έρη Σταυροπούλου).

ΤΟ έργο της Διδώς Σωτηρίου, στη μνήμη της οποίας το παρόν άρθρο αποτελεί ελάχιστη ταπεινή προσφορά, έχει οργανική και εμφανέστατη σχέση με τη μεγάλη Ιστορία, στο πλαίσιο της οποίας οι «λογοτεχνικές» ιστορίες της λειτούργησαν με αντικειμενικότητα και αίσθημα ευθύνης. Αλλά πριν αναφερθούμε σε αυτές επιβάλλεται να κάνουμε μνεία του δοκιμίου της με τον τίτλο Η Μικρασιατική καταστροφή και η στρατηγική του ιμπεριαλισμού στην Ανατολική Μεσόγειο (Κέδρος, 1975), γραμμένου στα χρόνια της Επταετίας και αφιερωμένου «Στη μαρτυρική Κύπρο». «Δεν έχει την αξίωση ιστορικής μελέτης ή ντοκουμέντου», γράφει η ίδια στην Εισαγωγή της. «Γνωστά τα γεγονότα κι η διατύπωσή τους από γνωστούς ιστορικούς και παλιούς διπλωμάτες, στρατηγούς, δημοσιογράφους, ιερωμένους. Η δική μου προσπάθεια ήταν να κάνω μια έντιμη επιλογή από κείνα τα γεγονότα και τις κρίσεις που συνήθως αποσιωπούνται. Κι αυτό για να πληροφορήσω σωστά, καμμιά φορά και να σχολιάσω αντικειμενικά (όσο γίνεται να ναι αντικειμενικός ένας παθός). Οι πρωταγωνιστές μιας εποχής συνταραχτικής, ακόμα και οι απλοί αυτότπες μάρτυρες, όταν πάψουν να βρίσκονται στο προσκήνιο, νιώθουν την ανάγκη κάποιας μεγαλύτερης ειλικρίνειας είτε απομνημονεύματα γράφουν ή αφηγήσεις κάνουν. Kι επωφελήθηκα απ' αυτή τη νηφαλιότητά τους, όπως και από τις κραυγές της οργής τους μπρος στον "συμμαχικό εμπαιγμό" που πήρε την έκταση εθνικής συμφοράς στη Μικρασία. To αίμα, αχ το αίμα, τι άδικο, ξεχνιέται και μένει το μελάνι. Κι αυτό το μελάνι πρέπει σήμερα να μιλήσει». Η Σωτηρίου συνεχίζει λέγοντας πως ποτέ, ούτε και με τη Μικρασιατική Καταστροφή, το πάθος στην Ελλάδα «δεν έγινε μάθος». Παραθέτει τον παλιό διπλωμάτη και συγγραφέα Κ. Σακελλαρόπουλο, σύμφωνα με τον οποίο «η θυσιασμένη Ελλάδα δεν κατάφερε να κερδίσει από τα παθήματά της, ούτε τον πικρό καρπό της πείρας», εξαιτίας της σιωπής, της παραχάραξης, της διαστρέβλωσης. Και «σήμερα στην Κύπρο», γράφει η Σωτηρίου, «οιμωγές, αίμα, φλόγες, τρόμος, αβεβαιότητα, τριγμοί και σεισμοί [...]. Μια εφιαλτική επανάληψη του '22 σε μικρότερη κλίμακα».

Στο δοκίμιό της αυτό η Σωτηρίου καταγράφει την καταστροφή του Αϊδινίου (τόπος καταγωγής της) στις 16 Ιουνίου 1919 ως προμήνυμα της μεγάλης καταστροφής, ενώ το ίδιο αιματηρό γεγονός έχει κεντρική θέση στο πρώτο μυθιστόρημά της, Οί νεκροί περιμένουν (1959), του οποίου η έναρξη τοποθετείται στο καλοκαίρι του 1918 στη Σμύρνη και το κλείσιμο στον πρώτο χρόνο της Γερμανικής Κατοχής, στην Αθήνα. Τόσο σε αυτό όσο και στο επόμενο μυθιστόρημα, Ματωμένα χώματα (1962) -το διασημότερο όλων, αν κρίνουμε από τις εκδόσεις που έχει κάνει (η 89η το 2008) και λαμβάνοντας υπ' όψιν ότι στη διάρκεια της Δικτατορίας είχε απαγορευθεί- είναι ευδιάκριτα τόσο τα αυτοβιογραφικά στοιχεία όσο και η παρουσία της Ιστορίας και η αναπόφευκτη εμπλοκή της με την ατομική μοίρα. Κρίνεται πως η γραφή της Σωτηρίου επηρεάζεται γόνιμα από τα συγγενή, θεματικά, έργα Ιστορία ενός αιχμαλώτου (1929) του Στρατή Δούκα και To νούμερο 31328 (1931) του Ηλία Βενέζη, αλλά τα ξεπερνά σε επίπεδο αφηγηματικής τέχνης και ιστορικής εμβάθυνσης στο σύγχρονό της κοινωνικό γίγνεσθαι. Επιπλέον, θεωρείται πως ενώ στο πρώτο της έργο υιοθετεί τις λογοτεχνικές προδιαγραφές τής αφήγησης της γενιάς του 1930, στο δεύτερο καταθέτει ένα πιο προσωπικό δείγμα γραφής, σε επίπεδο δομής (οργάνωση σε τέσσερα μέρη), αφηγηματικής τεχνικής (ιστορική προοπτική) και εκφραστικών μέσων (μείξη λαϊκού και έντεχνου λόγου). Αλλά στα Ματωμένα χώματα θα επανέλθουμε.

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

Απρίλιος 2009 #490

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 Ο ΦΙΝΤΕΛ ΚΑΣΤΡΟ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΜΜΑΘΗΤΕΣ TOY ΣΤΟ ΚΑΘΟΛΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΝΤΟΛΟΡΕΣ ΤΗΣ ΚΟΥΒΑΣ
του Φίλιππου Φιλίππου
 15 ΦΙΝΤΕΛ ΚΑΣΤΡΟ. Ο «ΗΓΕΤΗΣ» ΤΗΣ ΚΟΥΒΑΣ
του Σωτήρη Πετρόπουλου
Διαβάστε περισσότερα >>
 24 Η ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΤΩΝ ΑΡΜΕΝΙΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ
του Ιωάννη Κ. Χασιώτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 32 ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΧΩΡΙΣ ΔΙΚΑΙΩΣΗ
του Χριστόδουλου Κ. Γιαλλουρίδη
 42 ΧΑΪΛΕ ΣΕΛΑΣΙΕ (1892-1975)
του Ιωάννη Σ. Παπαφλωράτου
Διαβάστε περισσότερα >>
 56 ΠΙΚΑΣΟ, Ο ΑΠΟΛΥΤΟΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ
του Pascal Marchetti-Leca
 65 ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΣΥΜΠΤΩΣΕΙΣ
του Φίλιππου Φίλιππα   
 68 ΛΟΥΚΙΝΟ ΒΙΣΚΟΝΤΙ, Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΣΤΗ ΖΩΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΡΓΟ TOY
της Μαρίας Σγουρίδου
Διαβάστε περισσότερα >>
 82 ΠΥΛΟΣ. ΑΠΟ TON ΝΕΣΤΟΡΑ ΣΤΟΝ ΜΑΙΖΟΝ
του Ελευθερίου Ηλ. Καντζίνου
 92 ΔΙΔΩ ΣΩΤΗΡΙΟΥ (1909-2004)
της Σταυρούλας Γ. Τσούπρου
Διαβάστε περισσότερα >>
 102 ΑΔΕΛΦΟΙ ΧΡΙΣΤΟΦΙΛΕΑ
του Γιάννη Ράγκου
 110 ΟΙ ΠΡΟΕΔΡΟΙ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ, ΑΠΟ TO 1843 ΕΩΣ ΤΙΣ ΗΜΕΡΕΣ ΜΑΣ
του Παντελή Στεφ. Αθανασιάδη
 114 Βιβλία και Ιστορία
ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ


 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
122    Τέχνη και πολιτισμός ΤΟΝΙΑ ΜΑΚΡΑ

124    Θέατρο και Ιστορία ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ

128    Γιατί το λέμε έτσι; ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΚΡΙΜΠΑΣ

129    To Σταυρόλεξο του 21ου αιώνα ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
 DVD - Η μάχη της αγγλίας
Δωρεάν με το τεύχος Απριλίου του Περιοδικού "Ιστορία εικονογραφημένη"
Διαβάστε περισσότερα >>
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost