Περιοδικό Ιστορία
ΤΑ ΧΡΟΝΙΑ
Μια νοσταλγική και αποκαλυπτική βιογραφία της μεταπολεμικής γενιάς απο το '40 ως σήμερα...
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

24 Η ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΤΩΝ ΑΡΜΕΝΙΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ

Μια συγκριτική προσέγγιση της ελληνικής και της αρμενικής ιστορίας κατά τα τελευταία εκατόν πενήντα τουλάχιστον χρόνια αρκεί για να δείξει, ότι τόσο οι παράγοντες που διαμόρφωσαν την εξέλιξη των δύο λαών, όσο και η ίδια η πορεία τους μέσα στον χρόνο, παρουσιάζουν εμφανείς αναλογίες.

ΟI ΕΛΛΗΝΕΣ και οι Αρμένιοι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας παρουσίαζαν, πέρα από τη θρησκευτική τους συγγένεια, τις περισσότερες αναλογίες στην οικονομική, στην κοινωνική και στην πολιτιστική τους ζωή, αλλά και στις σχέσεις τους με τους παράγοντες εκείνους -εσωτερικούς και εξωτερικούς- που επηρέαζαν τις εξελίξεις στην «καθ' ημάς Ανατολή». Οι αναλογίες μάλιστα αυτές θα αυξηθούν κατακόρυφα και θα γίνουν ουσιαστικότερες από τα μέσα σχεδόν του 19ου αιώνα και εξής στα τμήματα του ελληνικού και του αρμενικού πληθυσμού που κατοικούσαν στην Ανατολική Θράκη, στον Πόντο και στη Μικρά Ασία. Μολονότι το αρμενικό εθνικό κίνημα καθυστέρησε, για ποικίλους λόγους, να εκδηλωθεί για μισό περίπου αιώνα σε σύγκριση με το αντίστοιχο ελληνικό, οι παράγοντες που συνετέλεσαν στην ανάδυση του αρμενικού εθνικισμού παρουσιάζουν επίσης τόσες ευδιάκριτες αναλογίες, όσες δεν εντοπίζονται στους εθνικισμούς άλλων λαών της ίδιας περιοχής, και μάλιστα εκείνων με αμεσότερη μεταξύ τους γεωγραφική γειτνίαση. Τέλος, επειδή τα ιστορικά και εθνολογικά όρια των δύο εθνοτήτων δεν αλληλεπικαλύπτονταν, δεν δημιουργήθηκαν σοβαρές αντιπαραθέσεις κατά τη διεκδίκηση των εθνικών τους εδαφών, όπως έγινε λ.χ. μεταξύ των Ελλήνων και των βόρειων γειτόνων τους στη Βαλκανική ή μεταξύ των Αρμενίων και των γειτόνων τους στην Υπερκαυκασία.

Δεν χρειάζεται βέβαια να επαναληφθεί εδώ ότι ο ρόλος που έπαιξε, στις αρχές προπάντων του 20ού αιώνα, στην εξέλιξη του πολιτικού προβλήματος των δύο λαών ο αντίπαλος τουρκικός εθνικισμός ουσιαστικά ήταν ο σταθερά κοινός τους παρονομαστής. Η αναλογία φαίνεται τόσο στον τρόπο με τον οποίο παρενέβαιναν για λογαριασμό τους οι ευρωπαϊκές δυνάμεις, όσο -κυρίως- στην καταφανή παραλληλία των περιπετειών, των διώξεων και του τελικού τους εξολοθρεμού. Η παραλληλία αυτή φαίνεται περισσότερο στις διώξεις του θρακικού, του μικρασιατικού και του ποντιακού ελληνισμού κατά το 1913-1914 και 1916-1922 και στη Γενοκτονία των Αρμενίων το 1915-1916. Σε τελευταία ανάλυση, και οι δύο περιπτώσεις, παρά τις ποσοτικές τους διαφορές, αποτελούσαν όψεις του ίδιου νομίσματος: της πολιτικής δηλαδή των Νεοτούρκων να επιτύχουν -με τη μέθοδο των απελάσεων και των εκτοπισμών ή και της προμελετημένης φυσικής εξόντωσης- τον δραστικό εκτουρκισμό και εν ανάγκη την εξαφάνιση των αλλογενών στοιχείων της οθωμανικής επικράτειας. Οι ελληνικοί διωγμοί του 1913-1914 αποτέλεσαν την αρχική φάση του σχεδίου συνδυάστηκαν άλλωστε και με τις πρώτες προσπάθειες για την αναγκαστική ανταλλαγή των μουσουλμάνων της Μακεδονίας με τους Έλληνες της Ανατολικής Θράκης. Ακολούθησε η αρμενική γενοκτονία. Στην περίπτωση των διώξεων των Ελλήνων του Πόντου (με τις οποίες ολοκληρώθηκε το σχέδιο) εφαρμόστηκαν ταυτόχρονα οι μέθοδοι που είχαν δοκιμαστεί κατά το 1913-1914 και κατά το 1915-1916. To γεγονός εξάλλου ότι τα πρώτα πογκρόμ εναντίον των ελληνικών πληθυσμών στην Ανατολική Θράκη και τη δυτική Μικρασία δεν απλώθηκαν στην Κωνσταντινούπολη και στη Σμύρνη και ότι τελικά ανεστάλησαν στο βιλαέτι του Αϊδινίου, αλλά όχι και στη μικρασιατική ενδοχώρα (όπου συνεχίζονταν ως το τέλος του Μεγάλου Πολέμου), υποδηλώνει την ίδια επιλεκτική τακτική έναντι των Αρμενίων των ίδιων περιοχών. Αλλά και η μεθοδολογία των εκτοπίσεων στις αφιλόξενες ανατολικές και νοτιοανατολικές επαρχίες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ήταν επίσης πανομοιότυπη. Ακόμα και η υποχρεωτική στρατολόγηση στα περιβόητα «τάγματα εργασίας» (amele taburu) εφαρμόστηκε σχεδόν ταυτόχρονα στους Έλληνες και στους Αρμενίους με ανάλογα και για τους δύο μοιραία αποτελέσματα.

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

Απρίλιος 2009 #490

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 Ο ΦΙΝΤΕΛ ΚΑΣΤΡΟ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΜΜΑΘΗΤΕΣ TOY ΣΤΟ ΚΑΘΟΛΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΝΤΟΛΟΡΕΣ ΤΗΣ ΚΟΥΒΑΣ
του Φίλιππου Φιλίππου
 15 ΦΙΝΤΕΛ ΚΑΣΤΡΟ. Ο «ΗΓΕΤΗΣ» ΤΗΣ ΚΟΥΒΑΣ
του Σωτήρη Πετρόπουλου
Διαβάστε περισσότερα >>
 24 Η ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΤΩΝ ΑΡΜΕΝΙΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ
του Ιωάννη Κ. Χασιώτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 32 ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΧΩΡΙΣ ΔΙΚΑΙΩΣΗ
του Χριστόδουλου Κ. Γιαλλουρίδη
 42 ΧΑΪΛΕ ΣΕΛΑΣΙΕ (1892-1975)
του Ιωάννη Σ. Παπαφλωράτου
Διαβάστε περισσότερα >>
 56 ΠΙΚΑΣΟ, Ο ΑΠΟΛΥΤΟΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ
του Pascal Marchetti-Leca
 65 ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΣΥΜΠΤΩΣΕΙΣ
του Φίλιππου Φίλιππα   
 68 ΛΟΥΚΙΝΟ ΒΙΣΚΟΝΤΙ, Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΣΤΗ ΖΩΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΡΓΟ TOY
της Μαρίας Σγουρίδου
Διαβάστε περισσότερα >>
 82 ΠΥΛΟΣ. ΑΠΟ TON ΝΕΣΤΟΡΑ ΣΤΟΝ ΜΑΙΖΟΝ
του Ελευθερίου Ηλ. Καντζίνου
 92 ΔΙΔΩ ΣΩΤΗΡΙΟΥ (1909-2004)
της Σταυρούλας Γ. Τσούπρου
Διαβάστε περισσότερα >>
 102 ΑΔΕΛΦΟΙ ΧΡΙΣΤΟΦΙΛΕΑ
του Γιάννη Ράγκου
 110 ΟΙ ΠΡΟΕΔΡΟΙ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ, ΑΠΟ TO 1843 ΕΩΣ ΤΙΣ ΗΜΕΡΕΣ ΜΑΣ
του Παντελή Στεφ. Αθανασιάδη
 114 Βιβλία και Ιστορία
ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ


 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
122    Τέχνη και πολιτισμός ΤΟΝΙΑ ΜΑΚΡΑ

124    Θέατρο και Ιστορία ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ

128    Γιατί το λέμε έτσι; ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΚΡΙΜΠΑΣ

129    To Σταυρόλεξο του 21ου αιώνα ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
 DVD - Η μάχη της αγγλίας
Δωρεάν με το τεύχος Απριλίου του Περιοδικού "Ιστορία εικονογραφημένη"
Διαβάστε περισσότερα >>
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost